haber oku

 TARİHİ YAPILARIMIZDAN  “NAZİLLİ TREN GARI”

admin ~ 03 Mart 2020 ~ Genel, Manşetler, Yazarlar

 

Nazilli tarihin her döneminde kendini değerli kıldırmasını bildirecek özelliklere sahip bir yerleşim yeridir. M.Ö bin iki binli yıllarda bile burası merkez olmasını bilmişti. Özellikle bu Menderes vadisi boyunca uzanan ova tarihin her döneminde ulaşım yolu bulmuştur. İşte Osmanlı Döneminde yaptırılması öngörülen demir yolu da ilk burada faaliyete geçmiştir. İngilizlerin demir yolunu ilk bu bölgeye yapmaları bile Nazilli’nin değerini artırmıştır. Bu yol zamanın Kral yolu değerindedir. “Kral Yolu “’da buradan geçmiyor muydu? Demek ki Lidyalılar ’da Nazilli’nin değerini keşfedenlerden.

Demir yolları yapılırken tabi bu 1870 yıllarda İngilizler İzmir’den sonraki ilk Gar binasını Nazilli’de yapmışlar. Tabi bunun bir torpili yok. Çünkü Gar binalarının arası 180 km olması gerektiğini savunmuşlar. Hal böyle olunca Aydın ilinde olmayan gar binası Nazilli’ye Nasip olmuş. Aydın bunun eksikliğini hep çekmiş ve Nazilli’yi rakip olarak görmüş. Ta ki Aydınlı Adnan Menderes Başvekil oluncaya kadar devam etmiş. Adnan Menderes Başvekil olunca Aydın’da bir gar binası yapılmış. Bu gar binası bugünkü gar binasıdır.  İngilizlerin yaptığı istasyon bunun tam karşısındaydı. Zaten gar binasının yeniliği mimarisinden anlaşılmaktadır.

Demir yolunun yapıldığı dönemler Nazilli genellikle aşağıda imiş. Yukarıda bugünkü Çınarlı Kahvelerinin olduğu yerde “Pazarköy” varmış. Demiryolu ve İstasyon neden tam orta yere yapılmış?

Bizim her zaman yeniliklere karşı ilk tepkimiz vardır. İşte demir yolu da İzmir’den başlayıp Aydın’dan geçip Nazilli’ye gelince esas Nazilli yerleşim yeri olan Aşağı Nazilli’den geçecekmiş. Üstelik bugünkü Nazilli Lisesi’nin olduğu yerlerde de gar yapmayı düşünmüşler. Fakat Nazilli halkı buradan geçen tren yolunun kendilerine, tarım bahçelerine ve hayvanlarına zarar verebileceğini düşünerek karşı çıkmışlar. Ayaklanmışlar. Yolun önüne durmuşlar. O günün demiryolu mühendisleri de bugünkü Dallıca daki Emniyet Müdürlüğü’nden geçmiş olan demiryolu, tam köprü civarlarındaymış.  Oradan elindeki dürbünü kuzeye doğru kaldırıvermiş ve bugünkü yol güzergâhını işaretlemişler. Gar’da bugünkü yere konuşlandırılmış.

İşte o tarihten itibaren Nazilli İle (Aşağı Nazilli) Pazarköy’ün tam arasında kalan istasyon etrafı hızla şehirleşmeye başlamış. Aşağı Nazilli’den yukarıya taşınan çok insan olmuş. Aşağı-Yukarı Nazilli tabirleri de bundan sonra oluşmuş.

Aslında tren garının yerini de çok iyi ayarlamış ilk yapanlar. Gardan çıkınca karşında Koca Cami olacak şekilde. Belki de bunu Uzun Çarşı’nın kaderi diyebiliriz. Çünkü o zamanlar Uzun Çarşı yok, etrafı bahçelerle çevrili, bahçelerin içerilerinde dağınık dağınık bağ evleri olan Aşağı Nazilli ile Pazarköy arasındaki köy yolu. Yolun üzerinde Koca Cami ve Koca Cami’nin batı tarafındaki şimdiki Beşeylül İlkokulunun bulunduğu yerler mezarlık.

Nazilli Gar Binası 1909 yılında yapılmıştır. Ambar ve diğer binaları ise daha sonra yapılmış olup 1912 yılında İngilizler tarafından İngiliz mimarisi ile yapılmıştır. Bu tarihin bilinmesi de gelecek nesiller için çok önemlidir. Nazilli’nin en eski yapıları da bunlardır zaten.

Demirci Mehmet Efe’nin yeğeni Sayın Ziya Demirciefe anlatımıdır.

 

Kaynak: Nazilli Tarihini kitaplaştıran Eğitimci, Yazar-Şair Osman GİRGİN’İN “ANILARLA NAZİLLİ” Kitabından alınmıştır. “ANILARLA NAZİLLİ” Kitabını internette ve Nazilli’deki kitapçılarda bulabilirsiniz.

osmanlıhaber.com

 


Etiketler:

habere yorum yapın

Yorumlar kapalı.